PRAWO AGATY. Wybrane przepisy prawa polskiego – pytania i odpowiedzi

agata-rebisz
  1. Dziadek mojej żony przepisał jej w spadku mieszkanie. Spadkobiercami są również dwaj synowie dziadka. Jeden z nich zajmuje to mieszkanie i nie zgadza się na spieniężenie go i podział między spadkobierców. Czy są jakieś formy prawne aby go do tego zmusić?

Jako, że spadkobierców uprawnionych do dziedziczenia jest trójka, a przepisanie mieszkania nastąpiło poprzez odpowiednie wskazanie w testamencie. Zalecenia testatora zamieszczone w testamencie, co do przyszłego podziału spadku (np. córce mieszkanie a synowi samochód) nie są jednak wiążące ani dla spadkobierców ani dla sądu. Uzyskanie mieszkania na wyłączną własność w takim przypadku, w braku porozumienia pomiędzy spadkobiercami, może dokonać się wyłącznie w postępowaniu sądowym o dział spadku. Do wspólności spadku stosuje się przepisy o współwłasności.

  1. Czy zawarcie małżeństwa, w którym dwie osoby mają dzieci z pierwszego związku oraz dzieci w obecnym jest równoznaczne z adoptowaniem tamtych, jeśli w sądzie rodzinnym nie rozstrzygnięto specjalnie, że dzieci te przyznano obojgu rodzicom?

Nie, nie jest równoznaczne. Adopcja (przysposobienie) dokonuje się jedynie poprzez stosowne orzeczenie sądu na wniosek przysposabiającego. Nie znana jest tu instytucja przysposobienia z mocy prawa.

  1. Jestem od 10 lat żonaty. Niestety moja żona nie chciała mieć ze mną kontaktów fizycznych i do takich nie doszło w ciągu trwania naszego małżeństwa – jest ono nieskonsumowane. Czy na tej podstawie mam prawo uzyskać rozwód?

Sam brak stosunków fizycznych nie jest podstawą orzeczenia o rozwodzie. Sąd bada bowiem rozkład pożycia małżeńskiego w trzech płaszczyznach: fizycznej, ekonomicznej i psychicznej. Dopiero stwierdzenie, że rozkład pożycia nastąpił w każdej z tych sfer i ma charakter trwały skutkuje orzeczeniem rozwodu. Oczywiście czymś naturalnym jest to, że sfera życia intymnego małżonków rzutuje bezpośrednio na wszystkie aspekty ich związku. Na marginesie warto zauważyć, że uprzednia i trwała niezdolność dokonania stosunku małżeńskiego stanowi przeszkodę zrywającą sakrament małżeństwa w Kościele Rzymskokatolickim (art.1084 par.1 Kodeksu Prawa Kanonicznego).

  1. Jakiś czas temu zakupiłem telefon komórkowy nie wiedząc, że został wcześniej skradziony. Policja, po aresztowaniu złodzieja, doszła do mnie. Na pierwsze pytanie po zatrzymaniu, czy posiadam ten telefon, odpowiedziałem twierdząco. Telefon został przez policję odebrany mojej żonie, po czym zwolniono mnie z aresztu i zarzucono umyślne paserstwo. Czy sprawa przeciwko mojej osobie, w ogóle dojdzie do skutku? Okoliczności zakupu rzeczonego telefonu, odbyły się w sposób sugerujący zakup w dobrej wierze, tj. cena nie była zbyt niska, telefon był kompletny, z ładowarką.

Z treści pytania wynika, że zarzut dotyczył paserstwa umyślnego, tj. przestępstwa z art. 291 kodeksu karnego. W świetle opisu zdarzenia wydaje się to jednak mało prawdopodobne. Aby prokurator mógł przed sądem wykazać, że miało miejsce paserstwo umyślne, musi dysponować dowodami wskazującymi na to, iż nabywca kradzionej rzeczy wiedział, że pochodzi ona z kradzieży. Znacznie częściej stawiany zarzut dotyczy paserstwa nieumyślnego (art. 292 kodeksu karnego). Tu bowiem wystarczy przekonać sąd, że na podstawie okoliczności towarzyszących można było przypuszczać, że rzecz pochodzi z kradzieży. Decyduje o tym całokształt okoliczności. A zatem nie tylko cena i stan techniczny telefonu, ale także okoliczności jego nabycia (gdzie, od kogo etc.). Jeżeli rzeczywiście postawiono Panu zarzut (bądź poprzez wydanie osobnego postanowienia, bądź poprzez informację w protokole przesłuchania) to jest Pan od tego momentu traktowany jako podejrzany.

  1. Zajmuję się samotnie córką, której ojciec mieszka w Niemczech. Chcę uzyskać podwyższenia alimentów. Czy w takiej sytuacji rozstrzygające jest prawo polskie czy niemieckie? Od czego mam zacząć?

Pierwsza kwestia (jurysdykcja) regulowana jest przez Rozporządzenie Rady (WE) NR 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.  Zgodnie z art. 3 wspomnianego Rozporządzenia sądami, które mają jurysdykcję do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych w państwach członkowskich są:

a) sąd zwykłego miejsca pobytu pozwanego; lub

b) sąd zwykłego miejsca pobytu wierzyciela; lub

c) sąd, który zgodnie z prawem sądu ma jurysdykcję do prowadzenia postępowania dotyczącego statusu osoby, w przypadku gdy sprawa dotycząca zobowiązań alimentacyjnych jest związana z tym postępowaniem, chyba że jurysdykcja ta wynika tylko z obywatelstwa jednej ze stron; lub

d) sąd, który zgodnie z prawem sądu jest właściwy do prowadzenia postępowania dotyczącego odpowiedzialności rodzicielskiej, w przypadku gdy sprawa dotycząca zobowiązań alimentacyjnych jest związana z tym postępowaniem, chyba że jurysdykcja ta wynika tylko z obywatelstwa jednej ze stron. Możne więc wytoczyć powództwo w Polsce lub Niemczech.

Inną kwestią jest sprawa właściwych przepisów w niniejszej sytuacji – czy będą to przepisy prawa polskiego czy niemieckiego. Odpowiedź na to pytanie znajduje się w innym akcie unijnym – Protokole haskim z 2007 roku. Zgodnie z jego treścią, zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym wierzyciel ma miejsce zwykłego pobytu.

  1. Czy istnieje przepis prawny który umożliwia nabycie obywatelstwa polskiego poprzez zasiedziałość cudzoziemcowi przebywającemu na podstawie karty stałego pobytu w Polsce od 35 lat będącego w związku małżeńskim z obywatelem polskim?

Osoba przebywająca na terenie Polski na podstawie zgody na osiedlenie (karty stałego pobytu) może ubiegać się o nadanie obywatelstwa polskiego po upływie 5 lat domicylu (zamieszkiwania w Polsce), zgodnie z art.8 ust.1 Ustawy o obywatelstwie polskimObywatelstwo polskie nadaje Prezydent. Osoba pozostająca w związku małżeńskim z obywatelem polskim, która posiada kartę stałego pobytu co najmniej przez 3 lata, może uzyskać obywatelstwo polskie poprzez złożenie stosownego oświadczenia przez właściwym starostą. Istnieje jednak ograniczenie co do terminu złożenia tego oświadczenia do 6 miesięcy od uzyskania zezwolenia na osiedlenie albo 3 lata i 6 miesięcy od zawarcia związku małżeńskiego.

  1. Kiedy kierowca jest w stanie nietrzeźwości, a kiedy w stanie po spożyciu alkoholu?

Stan nietrzeźwości występuje gdy:

  • zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub

  • zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość.

Stan po użyciu alkoholu występuje gdy zawartość alkoholi wynosi od 0,2 do 0,5 promila we krwi lub od 0,1 do 0,25 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza.

Ustalanie stopnia trzeźwości danej osoby dokonywane jest najczęściej ustalane za pomocą przenośnych lub stacjonarnych analizatorów trzeźwości („dmuchanie w balonik” czy coraz popularniejsze alkomaty bezustnikowe) lub analizy krwi. W przypadku badań alkomatowych duże znaczenie praktyczne może mieć błąd pomiarowy urządzenia. Ma to miejsce zwłaszcza w przypadku wyników graniczących z normami stanu nietrzeźwości lub stanu po użyciu alkoholu. W wypadku gdy wynik badania nieznacznie przekracza prawnie istotnie progi, odjęcie błędu pomiarowego może prowadzić do zmiany klasyfikacji prawnej, a nawet bezkarności. Równie istotne znaczenie ma aktualnie ważny atest danego urządzenia. Badanie analizatorem, który nie jest odpowiednio zalegalizowany, nie będzie miało znaczenia dowodowego. Stosowanie różnego rodzaju analizatorów, a także badania krwi, nie wyczerpuje jednak wszystkich możliwości dowodzenia stanu nietrzeźwości lub po użyciu alkoholu. Może być to ustalane za pomocą „klasycznych” metod dowodowych jak zeznania świadków lub wyjaśnienia oskarżonego.