Barka – Fundacja Pomocy Wzajemnej

31485173_1331040503706950_3089193903789080241_n

Fundacja Pomocy Wzajemnej Barka powstała w odpowiedzi na rosnące problemy społeczne okresu transformacji. Barbara i Tomasz Sadowscy prekursorzy Barki pragnęli stworzyć środowiska, struktury społeczne, w których „zapomniani oraz niechciani” członkowie społeczeństwa polskiego mieliby szansę rozwoju osobistego, społecznego i zawodowego. Ta misja „Barki” zaowocowała utworzeniem alternatywnego systemu pomocy, który skupia ludzi  z grup zaniedbanych społecznie, umożliwiając im odbudowanie własnej tożsamości, szeroko pojęte kształcenie i odnalezienie się w nowej rzeczywistości społeczno – ekonomicznej.

Fundacja Barka powstała w 1989 roku wraz z rodzącą się w Polsce wolnością. Powstała z pobudek solidarności z tymi, którzy w wolnej ojczyźnie znaleźli się w najtrudniejszych sytuacjach życiowych. Założyciele Fundacji Barka zamieszkali w pierwszym Domu Barki we wsi Władysławowo k/ Lwówka Wlkp. wraz z 30 rozbitkami życiowymi dzieląc wspólne życie, pracę i środki jako wyraz troski o ich los (nie będąc przez kilka lat w relacji formalnego zatrudnienia, gdyż takiego zaangażowania wymagała sytuacja). Z tego zrodził się ruch społeczny rozwijany w Polsce i zagranicami, gdzie osoby doświadczające najtrudniejszych sytuacji życiowych odbudowując swoje życie pomagają innym w potrzebie. W ten sposób powstał system wspólnot, centrów integracji społecznej i przedsiębiorstw społecznych wspieranych również przez partnerstwa lokalne tworzone przez Barkę we wszystkich regionach w Polsce.

Barka została zaproszona do wsparcia polskich migrantów zarobkowych, którzy znaleźli się na ulicach dużych miast europejskich jak Londyn, Haga, Rotterdam, Utrecht, Dublin, Antwerpia, Bruksela, Reykjavik, Hamburg, a obecnie do Rzymu i do Berlina. To co najbardziej zadziwia partnerów zagranicznych to zaangażowanie w pomoc tych, którzy kiedyś sami byli bezdomnymi, uzależnionymi, czy mieli problemy z prawem, ale będąc włączeni w system pomocy wzajemnej w Barce „stanęli na nogi” i stali się liderami, którzy poprzez swoje osobiste świadectwo pomagają polskim migrantom za granicą. Przez ostatnie 10 lat z ulic w/w miast powróciło do Polski ponad 21 tys. osób. Większość z nich udało się powiązać z rodzinami, a ok 30 % przeszło przez zintegrowany system reintegracji społeczno-zawodowej w środowiskach lokalnych na terenie całej Polski. Organizacje, które usamodzielniły się w ramach działań Barki lub, które powstały z inspiracji Barki są rozpoznawalne w całej Polsce. Za przykład podawana jest działalność Spółdzielni Socjalnej Wspólny Stół, która powstałą dzięki wsparciu Ośrodka Wsparcia Przedsiębiorczości Społecznej Barki i otrzymała wyróżnienie w konkursie na Najlepsze Przedsiębiorstwo Społeczne Roku 2017. Innym przykładem jest Diakonijna Spółka Zatrudnienia (spółka pożytku publicznego), której jednym z założycieli jest Fundacja Barka, prowadząca działalność we współpracy z Volkswagen, która z zysków za ostatnie lata zbudowała 8 mieszkań dla wcześniej bezdomnych, a obecnie pracowników Spółki (spółka zatrudnia 20 osób, z czego 50 % to osoby z grup wykluczonych społecznie).

Te działania zostały docenione przez MPRiPS, które wyróżniło Spółkę w roku 2017. W 2015 roku inny podmiot wyrosły z Barki, a więc schronisko dla zwierząt w Posadówku „Zwierzakowo” prowadzone przez osoby bezdomne został wyróżniony w konkursie na najlepsze Przedsiebiorstwo Społeczne roku 2016. W 2014 roku Fundacja Barka otrzymała nagrodę BNP Paribas we Francji za działalność w minionych 25 latach na rzecz solidarności społecznej. Dzięki zaangażowaniu Fundacji Barka i pasji działania powstały przedsiębiorstwa społeczne i CIS-y w wielu gminach na terenie całej Polski tj. w Wielkopolsce ( Rydzynie, Gębiczynie, Wieleniu, Pniewach, Rogoźnie, Środzie, Śremie, Obornikach), na Lubelszczyźnie (w Adamowie, Komarowie Osada,w Krasnymstawie, Nieliszu, Hrubieszowie), na Podkarpaciu ( w Kolbuszowej, Pilznie, Dębicy, Jarosławiu, Lubaczowie), w zachodniopomorskim ( w Potęgowie, Smołdzinie, Słupsku), na Podlasiu (Suwałkach), w śląskim ( w Częstochowie) i wielu innych miejscowosciach.

Przedstawiciele Fundacji Barka zostali też poproszeni, przez MPiPS Macedonii, o pomoc w rozwoju koncepcji przedsiębiorczości społecznej w Macedonii. W październiku minionego roku 23-osobowa delegacja przedstawicieli macedońskich instytucji i organizacji (m.in. przedstawicieli MPiPS, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Gospodarki) odbyła wizytę studyjną do przedsiębiorstw społecznych i partnerstw lokalnych w środowiskach, gdzie Fundacja Barka realizuje swoje programy. Ta wizyta zainspirowała ich do wdrażenia polskiego modelu Przedsiebiorstw Spolecznych w Macedonii.

Obecnie Fundacja Barka realizuje w Poznaniu dużą inwestycje budowlaną tj. remont hostelu dla osób bezdomnych powracających z zagranicy, którego koszt inwestycji wynosi 1 200 000 zł. Miasto Poznań przekazalo Fundacji Barka budynek po byłym szpitalu na okres 10 lat w zamian za remont obiektu z własnych środków i dostosowanie go do potrzeb powracających z zagranicy migrantów.

Etapy rozwoju Barki:

1989 –  powstanie Wspólnoty Barka we wsi Władysławowo (gm. Lwówek, Wielkopolska) dla osób, które w okresie transformacji ustrojowej znalazły się w ekstremalnych sytuacjach życiowych. W 1989 tych dwoje psychologów założyło pierwszy dom Barki w opuszczonym budynku szkoły we wsi Władysławowo (60 km na zachód od Poznania), zamieszkując początkowo z 25 „rozbitkami życiowymi”. Pierwsza Wspólnota we Władysławowie stała się fundamentem do rozwoju ruchu pomocy wzajemnej i systemu na rzecz włączenia społecznego obejmującego nie tylko potrzebujących, ale także partnerów lokalnych jak samorządy lokalne, przedsiębiorców i organizacje obywatelskie z kraju i z zagranicy. 

1990 – powołanie Fundacji Pomocy Wzajemnej Barka i uruchomienie kolejnych Wspólnot we wsi Marszewo, Józefowo, Posadówek (gm. Lwówek).

1995 – przejęcie za symboliczną złotówkę dwóch popegeerowskich bloków, zdewastowanego dworku oraz wydzierżawienie 400 ha ziemi od ANR we wsi Chudopczyce, gm. Kwilcz jako miejsca do życia, edukacji i pracy dla kolejnej Wspólnoty.

1997- 2002 – powstawanie kolejnych Wspólnot i programów edukacyjno-przedsiębiorczych w innych rejonach Polski: w woj. Opolskim z inicjatywy Kapelana więziennego ks. Józefa Krawca (w Błotnicy Strzeleckiej, Warmątowicach, w Żędowicach, w Strzelcach Opolskich),

w woj. Katowickim (w Cieszynie – 4 Wspólnoty i przedsiębiorstwo społeczne), w woj. lubuskim ( Drezdenko);

1998  – Fundacja Pomocy Wzajemnej Barka otrzymuje posesję poprzemysłową

od Miasta Poznania w dzierżawę wieczystą za symboliczną złotówkę na cele społeczno-edukacyjne dla 500 os. rocznie . Powstaje tu modelowe centrum edukacji ustawicznej dla osób znajdujących się w trudnych warunkach socjalnych, dla rodzin bezrobotnych i bezdomnych.

2001 – Barka rozpoczyna prace z Rządem RP nad „ustawą o zatrudnieniu socjalnym” regulującą powołanie Centrów Integracji Społecznej.

2003 –  rozpoczęcie budowy w Poznaniu budynku „Szkoły Barki” z inicjatywy Ambasadora Danii w Polsce, ze środków przedsiębiorców duńskich działających w Polsce, w tym Firmy VELUX.

2003- 2004 – rozpoczęcie prac z Rządem RP nad „ustawą o spółdzielniach Socjalnych” dla osób bezrobotnych;  ustanowienie przez Sejm Ustawy o Zatrudnieniu Socjalnym i wprowadzenie rozdziału o spółdzielniach socjalnych do Ustawy o Promocji Zatrudnienia i Instytucjach Rynku Pracy.

2005 – otwarcie nowego budynku edukacyjnego i rozpoczęcie działalności; Centrum Integracji Społecznej w Poznaniu (status CIS nadał Wojewoda Wielkopolski);

2005 – wybudowanie Osiedla Darzbór w partnerstwie publiczno-prywatno-społecznym (32 mieszkania socjalne dla rodzin, które znalazły się w trudnościach społeczno-ekonomicznych)

2006 – wprowadzenie samodzielnej „Ustawy o spółdzielniach socjalnych”;

2006-2008 – w ramach partnerskiego programu Inicjatywy Wspólnotowej  EQUAL Fundacja Barka wspiera tworzenie 25 przedsiębiorstw społecznych, w tym 20 spółdzielni socjalnych, 2ch. spółek z.o.o. non-profit oraz działania gospodarcze przy stowarzyszeniach i fundacjach. Dodatkowo powstają partnerstwa lokalne (ok. 18) w samorządach lokalnych Wielkopolski, powstaje 12 Centrów Integracji Społecznej w Wielkopolsce oraz około 20 nowych lokalnych stowarzyszeń. Powołana zostaje Barka UK w Londynie i Barka IR w Dublinie w celu wspierania polskich migrantów.

2006 – do chwili obecnej  Barka rozpoczyna swoje misje zagraniczne pomocy polskim migrantom zarobkowym najpierw w Londynie, a następnie w innych miastach europejskich;

2009 – obok kilku krajowych i międzynarodowych wyróżnień Barka otrzymuje Światową Nagrodę „World Habitat Awards” 2009 w Waszyngtonie, agendy przy ONZ oraz główną nagrodę Dwudziestolecia Odrodzonej Ojczyzny „Pro Publico Bono”.

2009 – uruchomienie centrum rekreacyjno-szkoleniowego nad Jeziorem Lubosz w Chudopczycach (gm. Kwilcz) przy wsparciu Fundacji VELUX z Danii (10 drewnianych domków letniskowych i świetlica) jako zaplecza dla Regionalnego Centrum Gospodarki Społecznej;

2009-2014 – Fundacja Barka realizuje program rządowy na rzecz zintegrowanego systemu wsparcia ekonomii społecznej, w wyniku którego powstały partnerstwa lokalne na rzecz przedsiębiorczości społecznej w 100 środowiskach lokalnych, powstało 50 centrów integracji społecznej dających możliwości reintegracji społeczno-zawodowej grupie ok 5000 osób rocznie.

2014 – zakończenie inwestycji budowy kompleksu budynków w Poznaniu, w którym znajduje się siedziba główna Barki, funkcjonuje Ośrodek Wsparcia Przedsiębiorczości Społecznej , który w ciągu ostatnich 2ch lat wsparł tworzenie 230 miejsc pracy dla osób długotrwale bezrobotnych. Funkcjonuje tu również Centrum Integracji Społecznej, które zajmuje się reintegracją społeczno-zawodową osób z grup wykluczonych społecznie.

Nagrody Fundacji Barka:

Nagroda Parlamentu Europejskiego „Silver Rose” (2001), Przyjęcie B. i T. Sadowskich, założycieli Barki, do grona przedsiębiorców społecznych prof. Klausa Schwaba (2002), Wyróżnienie od Time Magazine „European Heros” (2005), Nagroda Fundacji Pro Publico Bono (2007, 2009), Nagroda Globalnej Sieć Rozwoju (Kair 2003, Pekin 2007), Nagroda za wybitne osiągnięcia w polu dostępnego budownictwa – UN Habitat (Waszyngton, 2009), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski przyznany przez Prezydenta RP Barbarze i Tomaszowi Sadowskim, założycieli Barki (2011), Nagroda Specjalna w kategorii Indywidualnej Filantropii (BNP Paribas, (Paryż, 2014), Europejska Nagroda Obywatelska (Parlament Europejski, 2014), Nagroda za Działalność na rzecz Innowacji Społecznych od Światowego Forum Odpowiedzialności Społecznej Przedsiębiorstw, Bombaj, (luty 2015) Nagroda Europejskiego Komitetu Ekonomiczno – Społecznego (EKES), (Bruksela, 2015)

 

 Maryla Płacewicz